Me rritjen e shpejtë të raportit të popullsisë urbane në botë, qytetet përballen me sfidën që jo vetëm të qëndrojnë të përditësuar në adresimin e nevojave të një popullsie urbane gjithnjë në rritje, por edhe me praninë në rritje të inovacioneve teknologjike në të gjitha fushat e shërbimeve qeveritare. Ndërsa teknologjia hap mënyra të reja të qëndrueshmërisë dhe aksesit që mund të nxisin ndryshime pozitive, ajo gjithashtu mund të rrisë më tej strukturat ekzistuese të pabarazisë kur fokusi largohet nga nevojat e njerëzve.

Projekti për Qeverisjen e të Drejtave Digjitale thekson nevojën për të mbrojtur të drejtat e njeriut në sferën digjitale si pjesë e përgjegjësive të qeverive ndaj njerëzve të cilëve u shërbejnë.

Tirana, kryeqyteti dhe qyteti më i madh i Shqipërisë, ishte një nga katër qytetet evropiane të përzgjedhura në një thirrje të hapur në mars 2022 për të pilotuar Projektin e Qeverisjes së të Drejtave Digjitale të koordinuar së bashku me UN Habitat, Koalicionin e Qyteteve për të Drejtat Digjitale, Eurocities dhe UCLG.

Stafi i Bashkisë Tiranë ka organizuar tashmë një sërë takimesh online me ekspertë vendas dhe të huaj si edhe qytetarë të Tiranës nga ku një prej përfundimeve kryesore që ka dalë në pah është se qytetarët janë të gatshëm për transformim digjital, por kanë nevojë edhe për bashkëpunim me institucionet e tjera për të zbatuar të drejtën digjitale.

Qyteti i Tiranës ka sfida që lidhen me mungesën e ndërgjegjësimit për të drejtat digjitale, Bashkia Tiranë gjithashtu do të identifikojë prioritetet dhe veprimet për t’i bërë realitet të drejtat digjitale të njeriut sepse siç shprehet z. Ermir Puka, Drejtor i Përgjithshëm i Teknologjisë së Informacionit, Inovacionit dhe të Dhënave,  në intervistën që zhvilloi me Koalicionin e Qyteteve për të Drejtat Digjitale “Çdo qytetar i Tiranës është i rëndësishëm për ne. Ajo që është edhe më e rëndësishme për ne është që ata të jetojnë në një qytet me liri të shprehjes, informacionit, komunikimit dhe privatësisë së të dhënave”.

Projekti për Qeverisjen e të Drejtave Digjitale synon të trajtojë sfidat lokale që lidhen me qeverisjen e teknologjive digjitale duke përdorur një qasje të bazuar në të drejtat e njeriut. Faza e zbulimit filloi me një thirrje të hapur që synon të kuptojë sfidat lokale dhe të eksplorojë mundësitë për t’i adresuar ato duke forcuar politikat, iniciativat dhe strategjitë e tyre digjitale për të drejtat e njeriut.

Vlerësimi i nevojave dhe zhvillimi i një programi për ngritjen e kapaciteteve për zyrtarët publikë po zhvillohet në disa faza.

Pas seminareve të ndryshme lokale mbi të Drejtat Digjitale, qyteti i Tiranës identifikoi dy sfida kryesore:

  • Trajnimi i nëpunësve civilë: Me qëllim të rritjes së vetëdijes dhe kapaciteteve të punës për të drejtat e njeriut në sferën digjitale.
  • Hartimi i një agjende për të drejtat digjitale: Meqenëse Tirana u caktua Kryeqyteti Evropian i Rinisë 2022, bashkia shprehu nevojën për të hartuar një Agjendë për të Drejtat Digjitale për qytetin me fokus të veçantë tek të rinjtë.

Faza aktuale e projektit

Janë realizuar dy workshope (16 dhe 19 Shtator 2022) me stafin e Bashkisë Tiranë për të përcaktuar prioritetet, për të identifikuar pjesëmarrësit kryesorë dhe për të vendosur veprime të qarta. Nga workshop-i u vendosën tre prioritete kryesore:

  1. Vlerësimi i nevojave dhe kapaciteteve aktuale të zyrtarëve publikë në Bashkinë e Tiranës;
  2. Zhvillimi i një programi për ngritjen e kapaciteteve për këta zyrtarë publikë;
  3. Synimi i nevojave të komuniteteve të ndryshme brenda qytetit.

Gjithashtu është realizuar dhe një pyetësor drejtuar stafit të institucionit për të kuptuar njohuritë e tyre mbi temën e të drejtave digjitale dhe fushat apo metodat që ata preferonin për një program trajnimi të ardhshëm. Pyetësori u plotësua nga 102 zyrtarë publikë dhe pati disa gjetje interesante.

Rezultatet treguan se më shumë se gjysma e pjesëmarrësve vlerësuan si shumë të nevojshme realizimin e trajnimeve në fushat:  

  • Trajtimi i çështjeve etike të teknologjisë
  • Inkurajimi i mbrojtjes së të drejtave të njeriut në teknologji
  • Masat për të trajtuar paragjykimet dhe diskriminimin ndaj disa grupeve në përdorimin e teknologjisë
  • Rritja e përfshirjes dhe aksesueshmërisë digjitale
  • Metodat për të siguruar që njerëzit të kenë akses dhe kontroll mbi të dhënat e mbledhura rreth tyre
  • Privatësinë, sigurinë dhe sigurinë në lidhje me përdorimin e të dhënave dhe teknologjisë
  • Si të promovohet pjesëmarrja e komunitetit dhe angazhimi publik në vendimet teknologjike
  • Si të sigurohet transparencë dhe llogaridhënie në vendimet e qeverisë në lidhje me teknologjinë
  • Si të siguroheni që teknologjia dhe të dhënat janë në pronësi publike dhe të hapura për akses lehtësisht

Për më tepër informacion mund të lexoni në Digital Human Rights in Tirana: Raising awareness among public officials | Cities for Digital Rights