Aktualisht po jetojmë në një botë ku një pjesë e madhe e informacionit ruhet në formë digjitale. Privatësia dhe siguria e të dhënave do të jenë gjithmonë masat kryesore të sigurisë për të cilat kujdeset çdo individ dhe organizatë. 

Rëndësia e sigurisë kibernetike përkthehet në nevojën për të mbajtur informacionin, të dhënat dhe pajisjet, private dhe të sigurta. Në botën e sotme, njerëzit ruajnë sasi të mëdha të të dhënave në kompjuter dhe pajisje të tjera të lidhura me internetin dhe pjesa më e madhe e të dhënave konsiderohen të dhëna sensitive, siç janë fjalëkalimet ose të dhënat financiare si numri dhe kodi i kartave bankare. Nëse një haker kibernetik do të kishte akses në këto të dhëna, ata mund të shkaktonin një sërë problemesh si: ndarja e informacioneve të ndjeshme, përdorimi i fjalëkalimeve për të vjedhur fonde, apo edhe të ndryshojnë të dhëna në mënyrë që të përfitojnë prej tyre.

Zhvillimi i telekomunikacionit ka rritur potencialin për sulme kibernetike. Shqipëria, duke qenë një vend që ka përparuar shpejt në fushën e komunikimit është më tepër e ekspozuar ndaj këtyre rreziqeve. Por si fillim duhet të marim disa informacione mbi sigurinë kibernetike.

Çfarë është siguria kibernetike?

Siguria kibernetike përbëhet nga të gjitha teknologjitë dhe praktikat që mbajnë sistemet kompjuterike dhe të dhënat elektronike të sigurta. Dhe, në një botë ku gjithnjë e më shumë biznesi dhe jeta jonë sociale është e ekspozuar online, rreziku i një sulmi kibernetik është gjithmonë në rritje.

 

Forma të ndryshme të sulmeve të sigurisë kibernetike

Me zhvillimin e teknologjisë edhe hakuesit kanë krijuar mënyra të shumta për të sulmuar sistemin tuaj. Është e rëndësishme të jeni të vetëdijshëm për këto kërcënime në internet dhe rëndësinë e sigurisë kibernetike. Disa nga sulmet e njohura të sigurisë kibernetike deri më sot janë:

Phishing Attacks – Kjo është teknika më e përdorur për të sulmuar publikun e gjerë. Në këtë metodë, mesazhet me tekst të rremë dhe emailet dërgohen për të pasur qasje në informacionin privat të një përdoruesi të caktuar. Ndwrkohw gjithnjë e më shumë njerëz futen në këtë  kurth, rëndësia e Sigurisë Kibernetike në ditët e sotme rritet. 

Malware – Ky softuer mund të përfshijë viruse kompjuterike, spyware, trojan horses, worms dhe çdo program ose skedar tjetër që mund të dëmtojë kompjuterin. Malware zakonisht përhapet nga shkarkimet që duken të ligjshme ose bashkëngjitjet në email. Shkarkimet ose emailet nga disa faqe të pasigurta mbajnë viruse që mund të komprometojnë sigurinë tuaj.

Sulmi me fjalëkalim – Në këtë lloj sulmi, hakeri përpiqet të hakojë një fjalëkalim me anë të goditjes dhe provës. Është shumë e thjeshtë të hakohen fjalëkalimet të cilat janë të shkurtra dhe të lehta për tu gjetur.

SQL Injection Attack – Duke parë përparimin teknologjik të përdorur për hakimin e kësaj forme, ju do të kuptoni saktësisht pse siguria kibernetike është kaq e rëndësishme. Këtu, hakeri do të vendosë kodin me qëllim dashakeqas në një server që përdor SQL. Kjo në përgjithësi bëhet me një kuti kërkimi të pasigurt në uebfaqe. Nëse kjo funksionon me sukses, hakeri shënjestron informacionin konfidencial.

DDoS Attack- Një sulm DDoS ose shpërndarje e mohimit të shërbimit është kur kriminelët në internet pushtojnë një rrjet ose serverët e tij duke dërguar shumë trafik. Kjo parandalon që rrjeti të trajtojë kërkesa të vlefshme dhe e bën të gjithë sistemin të papërdorshëm.

Si duhet implementuar Siguria Kibernetike?

Një numër në rritje i teknologjive janë në dispozicion për të adresuar rrezikun e sigurisë kibernetike. Për t’u përgatitur me të vërtetë për sulme të mundshme kibernetike, kompanitë duhet të miratojnë politika dhe strategji të personalizuara për biznesin e tyre. Zhvillimi i protokolleve të sigurisë kibernetike nuk duhet të përfshijë vetëm departamentin e teknologjisë së informimit, por gjithashtu të përfshijë strategji ekzekutive dhe kontributin e punonjësve në përdorimin e përditshëm të teknologjisë. 

Për të mbrojtur plotësisht të dhënat, siguria kibernetike duhet të shtrihet në të gjitha rrjetet, pajisjet, softuerin dhe pajisjet telefonike të përdorura nga një korporatë/organizatw. Njësitë ekonomike duhet të vlerësojnë dhe testojnë sistemet për rreziqet dhe dobësitë. Pastaj duhet të krijohet një kornizë që përshkruan se si zbulohen sulmet, si të mbrohen sistemet kur ndodh një sulm dhe si të shërohen nga sulmet e suksesshme. Teknologjitë e përdorura për të miratuar këto protokolle të sigurisë kibernetike përfshijnë mure mbrojtëse, mbrojtje nga malware, mbrojtje nga emaili, softuer antivirus, vërtetim shumëfaktor, filtrim i sistemit të emrave të domainit (DNS) dhe programe analizuese pas ndodhisë së një sulmi për të kuptuar shkaqet.

 

Si të shmangim sulmet kibernetike?

Disa nga pikat e rëndësishme të sigurisë kibernetike që duhet të ndiqni si në punë ashtu edhe në shtëpinë tuaj:

Siguroni Wi-Fi tuaj – para së gjithash, siguria kibernetike që duhet të dini është: gjithmonë mbani të sigurt rrjetin tuaj Wi-Fi. Kjo do të thotë, mos e mbani kurrë Wi-Fi pa fjalëkalim dhe mos përdorni WPA2 si metodën tuaj të sigurisë.

Përdorimi i mençur i GPS dhe Bluetooth – për të fituar qasje në sistemin tuaj, sulmuesi mund të përdorë lidhjen tuaj Bluetooth ose GPS. Pra, është e rëndësishme që gjithmonë t’i mbani ato të fikura në çdo pajisje kur nuk janë në përdorim.

Zgjidhni fjalëkalime të forta – këto ditë për t’ju mbrojtur nga sulmet kibernetike, mund të keni vënë re që uebfaqja ju tregon forcën e fjalëkalimit. Një fjalëkalim i fortë është ai që ka 8 deri në 12 karaktere dhe përfshin shkronja të vogla dhe të mëdha. Ai gjithashtu duhet të përmbajë një karakter unik dhe një numër. Mos e mbani fjalëkalimin në informacione të lehta për tu marrë për veten tuaj.

Shmangni tekstet dhe emailet dyshues –  fshini menjëherë tekstet dhe email nëse nuk e njihni dërguesin. Këto konsiderohen të jenë pika fillestare e një shkelje të sigurisë në internet.

 

© Drejtoria e Përgjithshme e Teknologjisë së Informacionit, Inovacionit dhe të Dhënave.

 

Burime: https://www.jigsawacademy.com/blogs/cyber-security/the-importance-of-cyber-security/#Why-is-Cyber-Security-so-crucial

https://www.logpoint.com/en/blog/what-is-cyber-security/